Author: janventer

Soos die gebruik daar, was die tweede erediens 45 minute na die oggend erediens instede van ‘n aanddiens. Dit het die boere beter gepas en dan was daar ook meer lidmate as met ‘n aanddiens.

So gebeur dit dat ds Piet du Plessis, emeritus, gevra word om Nagmaal te kom bedien in ons predikant se afwesigheid. Ds du Plessis het ‘n besondere mooi sterk stem en hy het nooit van die luidspreker stelsel gebruik gemaak nie. Hy het die bynaam, Piet Veertiendae, gehad want soos dit daar gebruiklik was, het die broeders gestaan met die lang gebed voor die preek en hy het jou voete moeg gebid. Toe hy Nagmaal bedien, het hy die Nagmaal Formalier met die sitting van elke tafel herhaal. Die erediens was toe tot twaalf uur waar ons gewoond was om half elf klaar te maak , met die gevolg dat met die dankseggingsdiens daar weinig lidmate was.

Eenkeer toe die orreliste ongesteld was, moes daar vinnig iemand gesoek word om die orrel te bespeel. ‘n Musiek onderwyser, wat die orrel kon bespeel, word toe gevra. Na die erediens vra die kerkraad dat sy nie weer genooi moet word nie want sy speel die Psalms met ‘n huppel.

‘n Bekende panfluit speler het eenkeer voor die erediens ‘n uitvoering gelewer. Van die stoere Doppers het toe beswaar gemaak. Toe sê die predikant dat ‘n panfluit eintlik net ‘n bonsai orrel is.

Die predikant, ds Nel vra my om saam met hom te gaan om nuwe intrekkers welkom te heet. Daar gekom het ons lekker gesels toe merk ek dat dominee my woordeloos iets wou vra. Ek kon hom nie verstaan nie. Agterna het hy gesê dat die mense se van hom ontgaan het. Hy haal toe sy sakboekie uit en vra: “Broeder, hoe spel jy jou van?” “Met een L, dominee”, was die antwoord. “Nee, hoe spel jy jou hele van?” Toe antwoord hy “ N E L “.

Toe Anne sien dat haar tyd om babas te kry, besig is om uit te loop, was haar grootste begeerte om nog ‘n kind te hê. Onthou, sy was een van nege kinders en net ‘n enkele een was vir haar nie reg nie. Ons het toe hard probeer en sy het swanger geword, maar op ses weke het sy ‘n miskraam gehad. Ons het destyds in 4 G.M.T.S. in Maraisburg gebly.

Ons het toe ‘n bekende dokter, dr Gerhard Mes in Krugersdorp, gaan spreek. Hy het toe ‘n hele lange lys gegee van wat om te doen, wat om te eet en wat om aan te trek; selfs die soort onderklere wat ek moes dra. Die sekere tyd van die maand en die temperatuur moes presies gewees het. Ons het streng by al die reëls gehou.

Een Donderdag in Augustus, ek dink dit was die sesde, het sy my elfuur die oggend by die werk gebel en gesê dat alles nou reg is en dat ek moes gou maak. Ek het toe van die werk af weggeloop sonder om te sê waarheen ek gaan. Wat sou ek in elk geval kon gesê het?

Ons het toe alles mooi beplan en vir die volgende nege maande baie versigtig gewees. Dit was vir haar ‘n groot voorreg om swanger te wees.

Hier van die sewende maand het my stiefpa weekliks na ons toe gekom en by Anne gepleit dat die kind na hom vernoem moes word. Sy het gesê dat sy nooit haar kind my stiefpa se name, Nicolaas Frans Johannes, sou toewens nie. Ons het baie gesprekke gehad oor die baba se name. Iemand het voorgestel dat hy na die Holder familie genoem moet word, naamlik Edmund William. Johan het gevoel dat Edmund William goed pas by Holder, maar glad nie pas by Venter nie. Daar was ook reeds oor as genoeg Eddies in die familie. Johan het voorgestel dat ons nie Nicolaas moet gebruik nie, want baie van hulle word Nieklaas genoem wat nie goed klink in Afrikaans nie. Hy het voorgestel dat ons dit moet versag na Nico Francois. My Stiefpa het weekliks kom soebat, want daar is niemand ooit wat na hom genoem kon word nie. Naderhand het Anne ingestem om die baba Nico Francois te noem op voorwaarde dat hy nooit Nick genoem mag word nie, want dis Nick the Greek.

Na die veertigste week van swangerskap het die dokter voorgestel dat sy na die hospitaal toe moet gaan daar in Krugersdorp sodat hulle induksie kon doen. Hy het nog die opmerking gemaak dat die stouterd so lekker bly in sy nessie dat hy nie wou uitkom nie.

Die vroeë aand van 4 Mei 1969 is ons toe oppad hospitaal toe waar die induksie die volgende oggend sou plaasvind. Toe ek in die pad kom, tref ek ‘n slaggat en Anne skree Eina! Ek stop toe maar sy sê nee alles is reg. Ek het haar so tussen sewe en halfagt die aand by die hospitaal nag gesê en het belowe dat en die volgende oggend daar sal wees voor haar induksie.

Ek is toe na Eddie en Lenie toe wat daar in Krugersdorp gebly het om vir hulle die nuus te vertel. Terwyl ek daar was, het ons die goeie nuus gehoor dat sy normaalweg geboorte geskenk het. Dit was ‘n wonderwerk!

Die ouderdom verskil tussen ons twee kinders is veertien en ‘n half jaar wat amper ongelooflik is.

Ek het maar vir almal gesê dat ons intussen die resep verloor het.

My ma was ‘n aktiewe lid van die kerk se Sustersvereniging. Een keer toe dit haar en haar vriendin, tannie Steffens, se beurt was om verversings vir die vergadering te maak, het my ma twee koeke gebak. As ons met die bus gery het tot by Krugersdorp se stadsaal, was dit nog ‘n hele ent na die kerk toe. Die Gereformeerde Kerk was net onder die Monumentdam geleë. My ma vra toe vir my of ek sal help met die koek wat toe in twee koekblikke was.

By die kerk aangekom, was daar reeds tussen twintig en dertig dames. Die predikant, ds Willie Venter, het die vergadering geopen en toe my genooi om saam met hom in sy studeerkamer te gaan sit totdat die vergadering verby is. Na die vergadering het ek en die dominee weer na die susters gegaan waar die tee en koek bedien sou word.

Tannie Steffens het soetkoekies gebak, maar ongelukkig toe te veel suiker gebruik wat die koekies toe klinkers gemaak het.

My ma het altyd gesê dat as jy goeie maniere wil leer, moet jy net na ds Willie kyk. Hy het mooi verfynde maniere. Nou ek drink mos nie tee nie, nou sit ek net vir die dominee en dophou. Hy het een van tannie Steffens se klinkers geneem en die puntjie toe so in sy tee probeer week. Dan kou kou hy weer so versigtig aan die kant van die harde koekie.

Eenkeer toe hy weer die koekie probeer week, tik hy die koekie so teen die kant van sy koppie en per ongeluk slaan hy toe ‘n hap uit Mevrou se fyn porselein koppie.

Soveel vir die leer van goeie maniere.

My ma het ‘n vriendin gehad wat dikwels by ons kom kuier het. Ek het haar net as tannie Steffens geken. Sy was al diep in haar vyftiger jare en was ‘n weduwee vir meer as twintig jaar.

Haar getroude lewe was ‘n groot raaisel. Sy het die eerste keer getrou toe sy agtien was. Sy was op twintig reeds ‘n weduwee. Sy het daarna weer getrou en was teen die ouderdom dertig reeds vierkeer weduwee. Haar mans is almal aan ongelukke oorlede. Een het van ‘n windpomp afgeval, ‘n ander het verdrink in die steengroef gate in Burgershoop en so met ongelukke het almal aan hulle einde gekom. Sy het toe besluit om nooit weer te trou nie want sy was ‘n ongeluksvoël vir mans.

My ma het haar vertel dat die eensaamheid op haar oudag haar baie gaan pla. In die Landbou weekblad was daar die Hoekie vir Eensames. Daar het sy toe weer ‘n vriend ontmoet. Hy was in Springs woonagtig en na ‘n paar maande is hulle toe daar getroud. So het ons toe kontak met haar verloor want Springs was met destydse vervoer baie ver van Krugersdorp. Sy daag toe eendag, so ses maande na haar troue, daar by ons op. My ma het toe sommer weer lekker met haar gesels. Soos maar gebruiklik praat hulle later ook oor die kerk. Toe tannie Steffens hier in Krugersdorp was, was sy saam met my ma baie aktief in die Sustersvereniging van die Gereformeerde kerk. Haar nuwe man was ‘n lid van die AGS in Springs. Toe my ma van die kerk begin praat, raak die tannie heeltemal ontsteld. Sy sê sy wil niks weet van ons gemeente en die predikant nie want hy het haar ‘n vreeslike lelike telegram met haar troue gestuur.

My ma vra wat het dan in die telegram gestaan? Sy grawe so in haar handsak en haal die verkreulde pienk telegramkoevert uit . Die telegram was nog van die waar repies papier so op die vorm geplak was. Die bewoording was kort en kragtig. “Veelsgeluk lees Joh 4 vers 18” My ma sê toe dat ek die Bybel moet gaan haal. My ma lees toe: “want jy het vyf mans gehad; en die een wat jy nou het, is nie jou man nie.”

Geskok sê my ma dat ek die dominee moet gaan bel om alles uit te klaar. Ons het toe nie ‘n foon in die huis gehad nie en ek moes na die ‘tiekie boks’ toe loop waar ek die dominee geskakel het. Hy was sommer gou gou daar by ons huis. Nadat hy aandagtig na die telegram gekyk het, begin hy lag. Hy sê dat daar êrens ‘n fout ingesluip het en dat dit moes gelees het 1 Johannes 4 vers 18 wat lees: “Daar is geen vrees in die liefde nie; maar die volmaakte liefde dryf die vrees buite.” Juis omdat sy so bang was om weer te trou het die predikant hierdie vers gekies. Met die oorsend van die telegram het die ‘1’ verlore gegaan.

Toe ek op hoërskool was, was ek lid van die kerk se JV op GG (Jongeliede vereniging op Gereformeerde Grondslag). Ons het maandeliks vergader en dan het een ‘n kort toespraak gelewer en net daarna was daar ‘n debat gevoer oor die toespraak se onderwerp.

Eenmaal het die voorsitter my gevra om vir die volgende vergadering ‘n toespraak voor te berei. Die onderwerp moes wees Aan Watter Plesier Kan ‘n Calvinistiese Jongmens deelneem.

Ek was skoon uit die veld geslaan, maar toe gaan ek na ds Douw Venter en ek vra hom om my te help. Hy sê toe dat ek eers my toespraak moes uitskryf en dit dan na hom te bring dan sou hy my met die afronding daarvan help.

Ek kies toe Prediker 12 as my uitgangspunt. En dink aan jou Skepper in die dae van jou jonkheid voordat die ongelukkige dae kom en die jare aanbreek waarvan jy sal sê: Ek het daar geen behae in nie. (53 vertaling) Ek het toe verder daarop uitgebrei dat as jy dan aan plesier wil deelneem, jy altyd jou Skepper voor oë moes hou.

Ek vra toe vir die dominee om vir my te verduidelik Die wagters van die huis sal bewe Hy sê toe dat ou mense se hande bewe. Die sterk manne krom word. Dit is jou bene as jy oud word. Die malers die werk staak, omdat hulle te min geword het. Dit is die ou mens se tande. Die wat deur die vensters kyk, verduister word. Swak oë deur hoë ouderdom. Die geruis van die meul verswak. Doofheid wat deur ouderdom veroorsaak word. Die amandelboom sal in bloei staan. Gryshare. Die sprinkaan sal homself met moeite voortsleep. Die ou mens wat met moeite loop.

Toe vra ek die predikant wat beteken en verskriklike dinge sal op die pad wees. Hy sê toe dat dit seker ‘n Volkswagen moet wees!

Die Doppers glo mos dans is sonde. Ek vra ds Douw toe uit daaroor. Hy sê toe as jy met jou vrou alleen in die huis is, en jy dans met haar van agt tot twaalf die nag en jy sê jy geniet dit, dan is dit nie sonde nie.

Nou ds Douw was ‘n chain smoker en mense het gesê dat hy nog eendag met ‘n sigaret op die preekstoel gaan klim. Ek vra hom toe of rook dan nie ook sonde is nie. Hy antwoord: Yes and what about it?